ഡോ. ജോർജ് എം. കാക്കനാട്
ഹൂസ്റ്റൺ: ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ തകിടം മറിച്ച യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനായി അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് മുന്നോട്ടുവെച്ച ഏറ്റവും പുതിയ സമാധാന നിർദ്ദേശത്തോടുള്ള ഇറാന്റെ പ്രതികരണം അദ്ദേഹം തള്ളിക്കളഞ്ഞത് വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴി തെളിച്ചിരിക്കുകയാണ്. മധ്യസ്ഥനായ പാകിസ്ഥാൻ വഴി ഇറാൻ അയച്ച പകരം നിർദ്ദേശത്തോട് പ്രതികരിക്കവെ, തന്റെ ‘ട്രൂത്ത് സോഷ്യൽ’ പ്ലാറ്റ്ഫോമിലെ കുറിപ്പിലൂടെ ഇറാൻ “ഗെയിം കളിക്കുകയാണെന്ന്” ട്രംപ് കുറ്റപ്പെടുത്തി.
“ഇറാൻ 47 വർഷമായി അമേരിക്കയോടും ലോകത്തിന്റെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളോടും ഗെയിം കളിക്കുകയാണ്,” അദ്ദേഹം എഴുതി. “ഇനി അവർ ചിരിക്കില്ല!” രണ്ട് മണിക്കൂറിന് ശേഷം ട്രംപ് അതേ പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ കുറിച്ചു: “ഇറാന്റെ ‘പ്രതിനിധികൾ’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവരുടെ പ്രതികരണം ഞാൻ വായിച്ചു കഴിഞ്ഞു. എനിക്കത് ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല – ഇത് പൂർണ്ണമായും അസ്വീകാര്യമാണ്!”
ഏപ്രിൽ 8-ന് താൽക്കാലിക വെടിനിർത്തൽ ആരംഭിച്ച് ഒരു മാസത്തിലേറെ പിന്നിട്ടിട്ടും അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ചർച്ചകൾ സ്തംഭനാവസ്ഥയിലാണ്. യുദ്ധത്തിന് ശാശ്വതമായ അന്ത്യമാണ് ടെഹ്റാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. എന്നാൽ സമാധാനകാലത്ത് ലോകത്തിലെ എണ്ണ, പ്രകൃതിവാതക കയറ്റുമതിയുടെ അഞ്ചിലൊന്ന് കടന്നുപോകുന്ന ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഇറാൻ ആദ്യം തുറന്നുകൊടുക്കണമെന്ന് ട്രംപ് നിർബന്ധം പിടിക്കുന്നു. ഇറാന്റെ ആണവ ശേഷിയെ ഒരു “റെഡ് ലൈൻ” ആയും ട്രംപ് നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഫെബ്രുവരി 28-ന് അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും ഇറാന് നേരെ ആക്രമണം നടത്തിയതിന് മറുപടിയായാണ് ഇറാൻ കടലിടുക്കിൽ ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തിയത്. വെടിനിർത്തൽ കരാർ നിലവിലുണ്ടായിട്ടും ട്രംപ് ഭരണകൂടം ഇറാനിയൻ തുറമുഖങ്ങളിൽ നാവിക ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തിയത് പിരിമുറുക്കം വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
അമേരിക്കയും ഇറാനും കപ്പലുകൾ ആക്രമിക്കുന്നതും പിടിച്ചെടുക്കുന്നതും തുടരുകയാണ്. ഇതിനിടെ ഗൾഫ് മേഖലയിലെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളും വീണ്ടും ആക്രമണത്തിന് ഇരയായിട്ടുണ്ട്.
എന്താണ് ഇറാന്റെ പുതിയ സമാധാന നിർദ്ദേശം?
ഇറാനിയൻ മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, ഇസ്രായേൽ കനത്ത ആക്രമണവും കരയുദ്ധവും നടത്തുന്ന ലെബനൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാ മേഖലകളിലും യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന ആവശ്യവുമായാണ് ടെഹ്റാൻ അമേരിക്കയുടെ നിർദ്ദേശത്തെ നേരിട്ടത്. ആണവ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ചോ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ സായുധ ഗ്രൂപ്പുകൾക്കുള്ള പിന്തുണയെക്കുറിച്ചോ ഉള്ള ചർച്ചകളിലേക്ക് കടക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിലും ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെയും ഗൾഫിലെയും “നാവിക സുരക്ഷ” ഉറപ്പാക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കണമെന്ന് ഇറാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഇറാന്റെ മറുപടിയുടെ വിശദാംശങ്ങളെക്കുറിച്ച് വ്യത്യസ്തമായ റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവരുന്നുണ്ട്. ഇറാൻ കൈവശമുള്ള ഏകദേശം 440 കിലോ (970 പൗണ്ട്) സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം വിട്ടുനൽകണമെന്ന അമേരിക്കയുടെ ആവശ്യത്തെക്കുറിച്ച്, “ഉയർന്ന അളവിൽ സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ലഘൂകരിക്കാനും ബാക്കി ഒരു മൂന്നാം രാജ്യത്തേക്ക് മാറ്റാനും” ടെഹ്റാൻ നിർദ്ദേശിച്ചതായി വാൾ സ്ട്രീറ്റ് ജേണലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വൃത്തങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
“യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവെക്കാൻ തയ്യാറാണെന്നും എന്നാൽ അത് അമേരിക്ക നിർദ്ദേശിച്ച 20 വർഷത്തെ കാലയളവിനേക്കാൾ കുറഞ്ഞ സമയത്തേക്കായിരിക്കുമെന്നും ഇറാൻ അറിയിച്ചു. ആണവ നിലയങ്ങൾ പൊളിച്ചുനീക്കണമെന്ന ആവശ്യം ഇറാൻ നിരസിച്ചു,” അവർ പറയുന്നു.
2015-ൽ ഒബാമ ഭരണകാലത്ത് ഒപ്പിട്ട ജെ.സി.പി.ഒ.എ കരാർ പ്രകാരം ഇറാന് 3.67 ശതമാനം വരെ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരിക്കാൻ അനുവാദമുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ 2018-ൽ ട്രംപ് ഈ കരാറിൽ നിന്ന് ഏകപക്ഷീയമായി പിന്മാറി. ഇപ്പോൾ ഇറാന്റെ സമ്പുഷ്ടീകരണം പൂജ്യം ശതമാനമായി കുറയ്ക്കണമെന്നാണ് അമേരിക്കയുടെ ആവശ്യം.
എന്നാൽ ഇറാന്റെ തസ്നിം വാർത്താ ഏജൻസി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത്, ഇറാന്റെ എണ്ണയ്ക്ക് മേലുള്ള ഉപരോധം നീക്കണമെന്നും മരവിപ്പിച്ച വിദേശ ആസ്തികൾ വിട്ടുനൽകണമെന്നുമാണ് ഇറാന്റെ പ്രധാന ആവശ്യമെന്നാണ്. ഇറാനിയൻ തുറമുഖങ്ങളിലെ നാവിക ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നും ഇറാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ട്രംപ് ഇറാന്റെ നിർദ്ദേശം തള്ളിയതിന് പിന്നാലെ, ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ വക്താവ് ഇസ്മായിൽ ബഗായ് പ്രതികരിച്ചത് അമേരിക്കയുടേത് “അന്യായമായ ആവശ്യങ്ങൾ” ആണെന്നാണ്. ഇറാന്റെ മറുപടി അതിരുകടന്നതല്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. “യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുക, ഉപരോധവും കടൽക്കൊള്ളയും നിർത്തുക, അമേരിക്കയുടെ സമ്മർദ്ദം കാരണം ബാങ്കുകളിൽ അന്യായമായി മരവിപ്പിച്ച ഇറാനിയൻ ആസ്തികൾ വിട്ടുകൊടുക്കുക എന്നിവയാണ് പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ,” ബഗായ് പറഞ്ഞു.
മുന്നോട്ടുള്ള വഴി ഉണ്ടോ?
കഴിഞ്ഞ ആഴ്ചയിലെ അമേരിക്കയുടെ 14 ഇന സമാധാന നിർദ്ദേശം അനുസരിച്ച് ഇറാൻ ആണവായുധം വികസിപ്പിക്കില്ലെന്ന് സമ്മതിക്കണം, കുറഞ്ഞത് 12 വർഷത്തേക്ക് യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം നിർത്തണം, 60 ശതമാനം സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച 440 കിലോ യുറേനിയം ശേഖരം കൈമാറണം എന്നിവയാണ്.
പകരമായി അമേരിക്ക നൽകുന്നത് ഉപരോധങ്ങൾ ഘട്ടം ഘട്ടമായി നീക്കും, മരവിപ്പിച്ച കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ വിട്ടുനൽകും, തുറമുഖങ്ങളിലെ ഉപരോധം പിൻവലിക്കും, കരാർ ഒപ്പിട്ട് 30 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് തുറന്നു കൊടുക്കും എന്നിവയാണ്.
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇറാന്റെ നിർദ്ദേശം തള്ളിയതെന്ന് ട്രംപ് കൃത്യമായ കാരണങ്ങൾ പറഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നാൽ, ഇറാൻ ഉന്നയിക്കുന്ന ഓരോ കാര്യവും അമേരിക്ക വിട്ടുനൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കാത്ത വിഷയങ്ങളാണെന്ന് വിദഗ്ധരുടെ നിരീക്ഷണം. ഇറാൻ ഒരു ആണവ ശക്തിയാകുന്നത് തടയുന്നതിനൊപ്പം ഇസ്രായേലിനെതിരായ ഇറാന്റെ നീക്കങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുക എന്നതും അമേരിക്കയുടെ ലക്ഷ്യമാണ്.
ട്രംപിന്റെ അടുത്ത നീക്കം
ഇരുപക്ഷവും വിട്ടുവീഴ്ചയ്ക്ക് തയ്യാറാകാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ, സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദമോ സൈനിക ശക്തിയോ കൊണ്ട് ഇറാനെ കീഴടങ്ങാൻ പ്രേരിപ്പിക്കാനാവില്ലെന്ന് ഇന്റർനാഷണൽ ക്രൈസിസ് ഗ്രൂപ്പിലെ അലി വായെസ് പറയുന്നു. “ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു യുദ്ധം തീവ്രമാക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ തനിക്ക് അംഗീകരിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു വിട്ടുവീഴ്ചയ്ക്ക് തയ്യാറാവുക – ഈ രണ്ട് മോശം ഓപ്ഷനുകൾ മാത്രമേ ട്രംപിന് മുന്നിലുള്ളൂ.”
മുൻ യുഎസ് ദേശീയ സുരക്ഷാ ഉപദേഷ്ടാവ് മാർക്ക് ഫീഫിൾ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത് ട്രംപ് യുദ്ധം വീണ്ടും ആരംഭിക്കാൻ സാധ്യതയില്ലെന്നാണ്. പകരം, നാവിക ഉപരോധം ശക്തമാക്കിക്കൊണ്ട് സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായിരിക്കും ട്രംപിന്റെ നീക്കം.
കൂടാതെ ഇറാന്റെ ഡ്രോൺ ലോഞ്ച് പാഡുകൾക്കും മിസൈൽ സൈറ്റുകൾക്കും നേരെ പരിമിതമായ സൈനിക നടപടികൾക്കും സാധ്യതയുണ്ട്. എങ്കിലും, ഇതിനപ്പുറം അമേരിക്കയുടെ പക്കൽ പ്രയോഗിക്കാൻ തക്കവണ്ണം മറ്റ് വഴികൾ കുറവാണെന്ന് അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.
