ലോകം ഏറെ നാളായി കാത്തിരുന്ന വലിയൊരു നയതന്ത്ര നീക്കത്തിനാണ് മധ്യേഷ്യ ഇപ്പോൾ സാക്ഷ്യം വഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ ശക്തമായ ഇടപെടലിനെത്തുടർന്ന് ഇസ്രായേലും ലെബനനും തമ്മിൽ പത്തു ദിവസത്തെ ഔദ്യോഗിക വെടിനിർത്തൽ കരാറിൽ ഏർപ്പെട്ടു. യുഎസ് സ്റ്റേറ്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് പുറത്തുവിട്ട റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, ഇതൊരു വെറും പോരാട്ട വിരാമം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് വരാനിരിക്കുന്ന ഒരു വലിയ സമാധാന ഉടമ്പടിയുടെ ആദ്യപടിയാണ്.
പരസ്പരം അംഗീകരിച്ചും അതിർത്തികളിൽ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കിയും സമാധാനപരമായ സഹവർത്തിത്വത്തിലേക്ക് നീങ്ങാനാണ് ഇരു രാജ്യങ്ങളും ഇപ്പോൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും നേതാക്കൾ തമ്മിൽ പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം നേരിട്ട് സംസാരിക്കാനുള്ള സാഹചര്യവും ഒരുങ്ങിയിരിക്കുകയാണ്.
ഏപ്രിൽ 16-ന് വൈകുന്നേരം അഞ്ചു മണിയോടെയാണ് ഈ കരാർ ഔദ്യോഗികമായി നിലവിൽ വന്നത്. ഇരു രാജ്യങ്ങളും തങ്ങൾ ഇപ്പോൾ യുദ്ധത്തിലല്ലെന്ന് പരസ്പരം പ്രഖ്യാപിച്ചുവെന്നതാണ് ഈ കരാറിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത. കേവലം പത്തു ദിവസത്തെ കാലാവധിയിലേക്കാണ് ഈ സമാധാന ഉടമ്പടി ഇപ്പോൾ തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നത് എങ്കിലും, ചർച്ചകളിൽ പുരോഗതിയുണ്ടാവുകയാണെങ്കിൽ ഇത് നീട്ടുന്നതിനും വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.
പത്തു ദിവസത്തെ ഈ വിടവ് സമാധാനപരമായ സംഭാഷണങ്ങൾക്കുള്ള ഒരവസരമായാണ് അമേരിക്ക കാണുന്നത്. കഴിഞ്ഞ 34 വർഷമായി നിലനിന്നിരുന്ന നയതന്ത്ര പ്രതിസന്ധികൾക്ക് ഇതോടെ അറുതിയാകുമെന്നാണ് ട്രംപ് തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയാ പോസ്റ്റിലൂടെ വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത്.
ലെബനന്റെ ആഭ്യന്തര സുരക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിർണ്ണായകമായ ചില തീരുമാനങ്ങൾ ഈ കരാറിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ലെബനനിലെ അനധികൃത സായുധ സംഘങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരത്തിന് ഭീഷണിയാണെന്ന് കരാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ലെബനീസ് സായുധ സേനയും ഔദ്യോഗിക സുരക്ഷാ വിഭാഗങ്ങളും അല്ലാതെ മറ്റൊരു വിഭാഗവും ആയുധം കൈവശം വെക്കാൻ പാടില്ലെന്ന കർശന വ്യവസ്ഥ കരാറിന്റെ ഭാഗമാണ്.
ലെബനനിലെ ഔദ്യോഗിക സുരക്ഷാ സേനയ്ക്ക് മാത്രമായിരിക്കും ഇനിമുതൽ രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷാ ചുമതലയെന്നും മറ്റൊരു വിദേശ ശക്തിക്കോ ഗ്രൂപ്പിനോ ഇതിൽ അവകാശവാദമുന്നയിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നും ട്രംപ് ഭരണകൂടം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇതോടെ ഹിസ്ബുള്ള ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഗ്രൂപ്പുകളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ ലെബനൻ സർക്കാർ ബാധ്യസ്ഥരായിരിക്കുകയാണ്.
പ്രധാനപ്പെട്ട 8 വ്യവസ്ഥകൾ
1. യുദ്ധാവസ്ഥയുടെ അവസാനം: ഇസ്രായേലും ലെബനനും തങ്ങൾ ഇനിമുതൽ ‘യുദ്ധത്തിലല്ല’ എന്ന് ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ദീർഘകാല സമാധാനം ലക്ഷ്യമാക്കി നേരിട്ടുള്ള ചർച്ചകൾ ആരംഭിക്കാൻ ഇരുരാജ്യങ്ങളും സമ്മതിച്ചു.
2. പരമാധികാരത്തോടുള്ള ബഹുമാനം: ഇരു രാജ്യങ്ങളും പരസ്പരമുള്ള പരമാധികാരത്തെയും പ്രാദേശിക അഖണ്ഡതയെയും പൂർണമായി അംഗീകരിക്കുന്നു. അതിർത്തികളിൽ കൃത്യമായ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താനും തീരുമാനമായി.
3. ഔദ്യോഗിക സൈന്യത്തിന് മാത്രം അധികാരം: ലെബനനിലെ ഔദ്യോഗിക സുരക്ഷാ സേനകൾക്ക് (Lebanese Armed Forces, Internal Security Forces തുടങ്ങിയവ) മാത്രമായിരിക്കും ആയുധം കൈവശം വെക്കാനുള്ള അവകാശം. മറ്റേതെങ്കിലും സായുധ ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് അവിടെ സ്ഥാനമുണ്ടായിരിക്കില്ല.
4. സായുധ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ നിയന്ത്രണം: ലെബനന്റെ പരമാധികാരത്തിന് ഭീഷണിയാകുന്ന, സർക്കാരിന്റെ ഭാഗമല്ലാത്ത ഹിസ്ബുള്ള ഉൾപ്പെടെയുള്ള സായുധ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കർശനമായി പരിമിതപ്പെടുത്തുമെന്ന് കരാർ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
5. ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റം: വെടിനിർത്തൽ കാലയളവിൽ ലെബനനിലെ സിവിൽ, സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങൾക്കോ മറ്റ് സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങൾക്കോ നേരെ ഇസ്രായേൽ ആക്രമണം നടത്തില്ല. കര, വ്യോമ, നാവിക മാർഗങ്ങളിലൂടെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ ഇതോടെ നിർത്തിവെക്കും.
6. സ്വയം പ്രതിരോധത്തിനുള്ള അവകാശം: വെടിനിർത്തൽ നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും, തങ്ങൾക്കെതിരെ ആസൂത്രിതമായോ അല്ലാതെയോ ഉണ്ടാകുന്ന ഏത് ആക്രമണത്തെയും നേരിടാൻ ഇസ്രായേലിന് സ്വയം പ്രതിരോധത്തിനുള്ള അവകാശം ഉണ്ടായിരിക്കും.
7. സമാധാന ഉടമ്പടിയുടെ കാലാവധി: ഏപ്രിൽ 16 വൈകുന്നേരം അഞ്ച് മണിക്ക് ആരംഭിച്ച ഈ വെടിനിർത്തൽ പ്രാഥമികമായി 10 ദിവസത്തേക്കാണ്. ചർച്ചകളിൽ പുരോഗതി ഉണ്ടാവുകയാണെങ്കിൽ ഇരുപക്ഷത്തിന്റെയും സമ്മതത്തോടെ ഇത് നീട്ടാവുന്നതാണ്.
8. അമേരിക്കൻ മധ്യസ്ഥതയും അതിർത്തി നിർണയവും: തർക്കത്തിലുള്ള അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങൾ കൃത്യമായി വേർതിരിക്കുന്നതിനും സമാധാന ചർച്ചകൾ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനും അമേരിക്കയുടെ മധ്യസ്ഥത തുടരാൻ ഇരു രാജ്യങ്ങളും ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഭാവിയിൽ ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ സുസ്ഥിരമായ സമാധാനം കൈവരിക്കുക എന്നതാണ് ഈ കരാറിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. അമേരിക്കൻ വിദേശകാര്യ സെക്രട്ടറി മാർക്കോ റൂബിയോയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇതിനകം തന്നെ പ്രാഥമിക ചർച്ചകൾ ആരംഭിച്ചു കഴിഞ്ഞു.
തർക്കവിഷയങ്ങളിൽ പരിഹാരം കണ്ടെത്തി നേരിട്ടുള്ള ചർച്ചകളിലൂടെ ശാശ്വതമായ ഒരു സമാധാന ഉടമ്പടിയിലേക്ക് നീങ്ങാൻ ഇരു രാജ്യങ്ങളും സന്നദ്ധത പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഈ ഇടപെടൽ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുമെന്നും സംഘർഷഭരിതമായ അതിർത്തികളിൽ സമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെടുമെന്നുമാണ് ലോകരാഷ്ട്രങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
