ഡോ. ജോർജ് എം. കാക്കനാട്

ഹൂസ്റ്റൺ:ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ട് ശക്തികളായ ചൈനയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും തന്ത്രപ്രധാനമായ ചർച്ചകളിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി കടന്നുവന്ന ഒരു പ്രയോഗമാണ് ‘തൂസിഡൈഡീസ് ട്രാപ്പ്’. ബീജിംഗിൽ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപുമായി നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചയിലാണ് ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിങ് ഈ പദം ഉപയോഗിച്ചത്.

ചൈനയ്ക്കും അമേരിക്കയ്ക്കും ഈ തൂസിഡൈഡീസ് ട്രാപ്പിനെ മറികടന്ന് വൻശക്തികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ ഒരു പുതിയ സാധാരണ അവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുമോ എന്നതാണ് പ്രധാനമെന്ന് ഷി ജിൻപിങ് തന്റെ പ്രസംഗത്തിൽ പറഞ്ഞു. ആഗോള വെല്ലുവിളികളെ നേരിടാനും ലോകത്ത് കൂടുതൽ സുസ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കാനും ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കും കൈകോർക്കാൻ കഴിയുമോ എന്നും, മാനവരാശിയുടെ ഭാവി മുൻനിർത്തി ഉഭയകക്ഷി ബന്ധത്തിൽ ഒരു മികച്ച നാളെ കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ സാധിക്കുമോ എന്നും അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു. ചൈന-യുഎസ് ബന്ധത്തിന്റെ ഭാവി ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ ചോദ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണെന്നാണ് ഷി ജിൻപിങ് വിലയിരുത്തിയത്.

അക്കാദമിക് സ്വഭാവമുള്ള ഒരു പദമായി ഇത് തോന്നാമെങ്കിലും, നിലവിലെ ആഗോള അധികാര വടംവലികളുടെയും വ്യാപാര യുദ്ധങ്ങളുടെയും സെമികണ്ടക്ടർ നിയന്ത്രണങ്ങളുടെയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇതിന് വലിയ പ്രസക്തിയുണ്ട്. അമേരിക്കയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന മത്സരം നേരിട്ടുള്ള ഒരു യുദ്ധത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമോ എന്ന ആഴത്തിലുള്ള ആശങ്കയാണ് ഈ പദം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്.

പ്രയോഗത്തിന് പിന്നിലെ സിദ്ധാന്തം

പുരാതന ഗ്രീക്ക് ചരിത്രകാരനായ തൂസിഡൈഡീസിന്റെ രചനകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലയിലെ പൊളിറ്റിക്കൽ സയന്റിസ്റ്റ് ഗ്രഹാം ആലിസൺ ആണ് ഈ പദം പ്രചാരത്തിലാക്കിയത്. ഏകദേശം 2,500 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഏഥൻസും സ്പാർട്ടയും തമ്മിൽ നടന്ന പെലോപ്പൊന്നേഷ്യൻ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് തൂസിഡൈഡീസ് നടത്തിയ വിശകലനമാണ് ഇതിന് ആധാരം. വളർന്നുവരുന്ന ശക്തിയായ ഏഥൻസും, അത് സ്പാർട്ടയിൽ ഉണ്ടാക്കിയ ഭയവുമാണ് യുദ്ധം അനിവാര്യമാക്കിയതെന്ന് അദ്ദേഹം നിഗമനത്തിലെത്തി.

ഇന്നത്തെ ആഗോള രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിൽ ഗ്രഹാം ആലിസൺ ഈ ആശയം പ്രയോഗിച്ചു. നിലവിലുള്ള ഒരു ആധിപത്യ ശക്തിയെ മറികടക്കാൻ വളർന്നുവരുന്ന മറ്റൊരു ശക്തി ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ സ്വാഭാവികമായ സംഘർഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമെന്നും അത് യുദ്ധത്തിലേക്ക് നയിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നുമാണ് ഈ സിദ്ധാന്തം പറയുന്നത്. ഇരുപക്ഷവും യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ പോലും സാഹചര്യം അവരെ അതിലേക്ക് എത്തിച്ചേക്കാം.

എന്തുകൊണ്ട് ഈ സിദ്ധാന്തം ഇപ്പോൾ പ്രസക്തമാകുന്നു?

കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിനിടെ ചൈന കൈവരിച്ച ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വളർച്ച ലോകത്തെ അധികാര സമവാക്യങ്ങളെ മാറ്റിമറിച്ചു. നിർമ്മാണം, വ്യാപാരം, ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ്, നാവിക സേനാ വിപുലീകരണം, സെമികണ്ടക്ടർ സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ദീർഘകാലമായി അമേരിക്കയ്ക്കുണ്ടായിരുന്ന മേധാവിത്വത്തെ ബീജിംഗ് ഇപ്പോൾ വെല്ലുവിളിക്കുന്നു. സാമ്പത്തിക മേഖലയിൽ തുടങ്ങിയ ഈ മത്സരം ക്രമേണ തന്ത്രപരമായ ശത്രുതയായി മാറി.

താരിഫുകൾ, കയറ്റുമതി നിയന്ത്രണങ്ങൾ, സൈബർ സുരക്ഷ, തായ്‌വാൻ പ്രശ്നം, വിതരണ ശൃംഖലകൾ എന്നിവയിലെല്ലാം ഈ സംഘർഷം ദൃശ്യമാണ്. ട്രംപിന്റെ ഭരണകാലത്ത് സാങ്കേതിക നിയന്ത്രണങ്ങളും വ്യാപാര നടപടികളും കടുപ്പിച്ചതോടെ ഈ ബന്ധം കൂടുതൽ വഷളായി. ഈ സാഹചര്യം ‘തൂസിഡൈഡീസ് ട്രാപ്പ്’ സിദ്ധാന്തം വിവരിക്കുന്ന ഘടനാപരമായ മത്സരത്തിന് സമാനമാണെന്ന് വിശകലന വിദഗ്ധർ കരുതുന്നു.

ഷി ജിൻപിങ് ഇത് ട്രംപിനോട് ഉന്നയിച്ചത് എന്തുകൊണ്ട്

കഴിഞ്ഞ ദശകത്തിൽ പലപ്പോഴായി ഷി ജിൻപിങ് ഈ പദം ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പരസ്പര ബഹുമാനത്തിലൂടെയും സഹകരണത്തിലൂടെയും മുന്നോട്ട് പോയാൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയുമെന്ന സന്ദേശമാണ് അദ്ദേഹം നൽകുന്നത്. ട്രംപുമായി ഈ വിഷയം നേരിട്ട് സംസാരിച്ചതിലൂടെ, നിലവിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ വെറും വ്യാപാര തർക്കങ്ങൾ മാത്രമല്ലെന്ന് ഷി വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ചരിത്രത്തിലെ സംഘർഷങ്ങളുടെ മാതൃക ആവർത്തിക്കാതെ ഒരു വളരുന്ന ശക്തിക്കും നിലവിലുള്ള ശക്തിക്കും ഒത്തുപോകാൻ കഴിയുമോ എന്നതിന്റെ പരീക്ഷണമായാണ് ബീജിംഗ് ഈ മത്സരത്തെ കാണുന്നത്. കൂടാതെ, അമേരിക്കയ്ക്ക് കീഴിലുള്ള ഒരു രാജ്യമല്ല, മറിച്ച് തുല്യശക്തിയായ ഒരു ആഗോള പങ്കാളിയായി ചൈനയെ അടയാളപ്പെടുത്താനും ഈ സംഭാഷണത്തിലൂടെ ഷി ജിൻപിങ് ശ്രമിക്കുന്നു.

യുഎസ്-ചൈന യുദ്ധം അനിവാര്യമാണോ

യുദ്ധം അനിവാര്യമാണെന്ന് ഇതിനർത്ഥമില്ല. അമേരിക്കൻ നയരൂപകർത്താക്കൾ ഈ പ്രയോഗം നടത്തുന്നതിൽ ജാഗ്രത പാലിക്കാറുണ്ട്, കാരണം യുദ്ധം ഒഴിവാക്കാനാവാത്തതാണെന്ന ധാരണ ഇത് ഉണ്ടാക്കിയേക്കാം എന്ന് അവർ ഭയപ്പെടുന്നു. ഇതിന് പകരം ‘സുരക്ഷാ അതിരുകൾ’, ‘തന്ത്രപരമായ മത്സരം’ തുടങ്ങിയ പദങ്ങളാണ് വാഷിംഗ്ടൺ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത്.

ചരിത്രത്തിലെ മുൻകാല ശത്രുതകളേക്കാൾ ഉപരിയായി, ഇന്നത്തെ ലോകം സാമ്പത്തികമായി പരസ്പരം ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് വിമർശകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. വ്യാപാരം, ധനകാര്യം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അവിഭാജ്യമായ ബന്ധം സംഘർഷങ്ങളുടെ ആഘാതം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിച്ചേക്കാം. എന്നിരുന്നാലും, ലോകത്തെ രണ്ട് വൻശക്തികൾക്ക് നേരിട്ടുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലില്ലാതെ എങ്ങനെ മത്സരിക്കാം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചർച്ചയായി ‘തൂസിഡൈഡീസ് ട്രാപ്പ്’ ഇന്നും തുടരുന്നു.