ഡോ. ജോര്ജ് എം. കാക്കനാട്
ഹൂസ്റ്റണ്: റഷ്യന് പ്രസിഡന്റ് വ്ളാഡിമിര് പുടിന്റെ ഇന്ത്യാ സന്ദര്ശനം ഇന്ത്യ-റഷ്യ ബന്ധത്തിലെ പ്രധാന നാഴികക്കല്ലാണ് എന്നാണ് വിദഗ്ധര് വിലയിരുത്തുന്നത്. യുക്രെയ്ന് യുദ്ധം ആരംഭിച്ച ശേഷം പുടിന് നടത്തുന്ന ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യാ സന്ദര്ശനമാണിത് എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ സന്ദര്ശനത്തിനുണ്ട്. ഇന്ത്യയുമായുള്ള തന്ത്രപരമായ ബന്ധം കൂടുതല് ശക്തമാക്കുക, പ്രതിരോധം, ഊര്ജ്ജം, വ്യാപാരം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ സഹകരണം വിപുലീകരിക്കുക എന്നിവയാണ് സന്ദര്ശനത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങള്.
എന്നാല്, ഈ സന്ദര്ശനം ആഗോളതലത്തില്, പ്രത്യേകിച്ച് അമേരിക്കന് രാഷ്ട്രീയത്തില്, വലിയ ശ്രദ്ധ നേടുകയും ആശങ്കകള്ക്ക് വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. പുടിന്റെ ഇന്ത്യാ സന്ദര്ശനം യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപിനെ അസ്വസ്ഥനാക്കാന് സാധ്യതയുണ്ട് എന്നതാണ് അതില് പ്രധാനം. ഇന്ത്യ റഷ്യയില് നിന്ന് ക്രൂഡ് ഓയില് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ട്രംപിന്റെ മുന് നിലപാടുകളാണ് ഇതിന് പ്രധാന കാരണം.
റഷ്യന് എണ്ണ വാങ്ങുന്ന രാജ്യങ്ങള്ക്ക് ഉയര്ന്ന താരിഫ് ഏര്പ്പെടുത്തുമെന്നും, തങ്ങളുടെ സഖ്യകക്ഷികള് റഷ്യയുമായുള്ള വ്യാപാരം നിര്ത്തണമെന്ന് ട്രംപ് പരസ്യമായി ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിരോധ പങ്കാളികളിലൊന്ന് റഷ്യയാണ്. റഷ്യയുമായി ഇന്ത്യ പ്രതിരോധ കരാറുകള് ഉറപ്പിക്കുകയും സാമ്പത്തിക ബന്ധം കൂടുതല് ദൃഢമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് യുഎസ്-ഇന്ത്യ ബന്ധത്തില് കൂടുതല് വിള്ളലുകള്ക്ക് കാരണമായേക്കാം എന്ന ആശങ്ക ട്രംപിനുണ്ടാകാന് സാധ്യതയുണ്ട്.
ഇന്ത്യ ഒരു പരമാധികാര രാഷ്ട്രമെന്ന നിലയില് സ്വന്തം താല്പ്പര്യങ്ങള്ക്കനുസരിച്ച് തീരുമാനമെടുക്കുമെന്നും, യുഎസ് സമ്മര്ദ്ദങ്ങള്ക്ക് വഴങ്ങില്ലെന്നും പുടിന് തന്നെ നേരത്തെ മുന്നറിയിപ്പ് നല്കിയിരുന്നു. ഇത് ട്രംപിന് ഒരു വെല്ലുവിളിയായി മാറിയേക്കാം. റഷ്യന് പ്രസിഡന്റിന്റെ ഇന്ത്യാ സന്ദര്ശനത്തെ അമേരിക്ക വളരെ സൂക്ഷ്മമായാണ് നിരീക്ഷിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യ യുഎസിന്റെ ഒരു പ്രധാന തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിയാണ്. ചൈനയെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതിലും ഇന്തോ-പസഫിക് മേഖലയില് സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിര്ത്തുന്നതിലും ഇന്ത്യയുടെ സഹകരണം യുഎസിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
എന്നിരുന്നാലും, ഇന്ത്യയുടെ റഷ്യയോടുള്ള നിലപാടും വര്ധിച്ചുവരുന്ന റഷ്യന് എണ്ണ, ആയുധ ഇറക്കുമതിയും യുഎസിനെ അലട്ടുന്നുണ്ട്. റഷ്യയ്ക്കെതിരായ ഉപരോധങ്ങളെ ഇന്ത്യ ശക്തമായി എതിര്ക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, റഷ്യന് എണ്ണവില പരിധി പോലുള്ള യുഎസ് നേതൃത്വത്തിലുള്ള നീക്കങ്ങളെ ഇന്ത്യ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. കൂടാതെ, റഷ്യന് എയര് ഡിഫന്സ് സിസ്റ്റമായ S-400 പോലുള്ള പ്രധാന പ്രതിരോധ കരാറുകള് ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മില് ഉണ്ടാകുന്നത് യുഎസ് താല്പ്പര്യങ്ങള്ക്ക് വിരുദ്ധമാണ്. ഇത് മേഖലയിലെ സൈനിക സന്തുലിതാവസ്ഥയെ ബാധിക്കുമോ എന്നും ഇന്ത്യയെ കൂടുതല് റഷ്യന് പക്ഷത്തേക്ക് അടുപ്പിക്കുമോ എന്നും യുഎസ് ആശങ്കപ്പെടുന്നു.
യുക്രെയിന് യുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തില് റഷ്യയെ ഒറ്റപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങള് ലോകമെമ്പാടും നടക്കുന്ന സാഹചര്യത്തില്, ഇന്ത്യയുമായി റഷ്യ ബന്ധം ശക്തമാക്കുന്നത് യുഎസിന്റെ ഈ ശ്രമങ്ങള്ക്ക് ഒരു തിരിച്ചടിയാണ്. ചൈനയുടെ സ്വാധീനം വര്ദ്ധിക്കുന്ന ഈ സാഹചര്യത്തില്, ഇന്ത്യയെ ഒരു അടുത്ത സുഹൃത്തായി നിലനിര്ത്തേണ്ടത് യുഎസിന് അനിവാര്യമാണ്. റഷ്യന് സ്വാധീനം കൂടുന്നത് ഇന്ത്യയെ ‘ക്വാഡ്’ (QUAD) പോലുള്ള യുഎസ് നേതൃത്വത്തിലുള്ള കൂട്ടായ്മകളില് നിന്ന് അകറ്റുമോ എന്ന ഭയവും യുഎസിനുണ്ട്.
അതിനാല്, ഇന്ത്യ-റഷ്യ സംയുക്ത പ്രസ്താവനയിലെ വാക്കുകളും, പ്രതിരോധ-വ്യാപാര കരാറുകളുടെ ഉള്ളടക്കവും യുഎസ് സൂക്ഷ്മമായി വിലയിരുത്തും. അതേസമയം പുടിന്റെ ഇന്ത്യാ സന്ദര്ശനം യുക്രെയിന് യുദ്ധത്തിന്റെ ഗതിയെ നേരിട്ട് ബാധിക്കാന് സാധ്യതയില്ല, പക്ഷേ യുദ്ധത്തിന്റെ നയതന്ത്രപരമായ തലത്തില് സ്വാധീനം ചെലുത്താന് സാധ്യതയുണ്ട്. യുക്രെയിന് യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള സമാധാന ചര്ച്ചകളില് ഇന്ത്യയ്ക്ക് മധ്യസ്ഥന്റെ പങ്ക് വഹിക്കാന് സാധിക്കുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിലയിരുത്തല്.
യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി മോദി പുടിനോട് നിരവധി തവണ ആഹ്വാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഈ സന്ദര്ശന വേളയില്, യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങള്ക്കും, ചര്ച്ചകള് ആരംഭിക്കുന്നതിനും മോദി വീണ്ടും സമ്മര്ദ്ദം ചെലുത്തിയേക്കാം. പുടിന്റെ നിലപാടുകള്ക്ക് ഇന്ത്യ പിന്തുണ നല്കുന്നില്ല, അതേസമയം റഷ്യയെ പൂര്ണ്ണമായും തള്ളിപ്പറയുന്നുമില്ല. റഷ്യയില് നിന്ന് എണ്ണ വാങ്ങുന്നത് തുടരാനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ തീരുമാനം യുക്രെയ്ന് യുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തില് റഷ്യക്ക് സാമ്പത്തിക ആശ്വാസം നല്കുന്നുണ്ട് എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.
റഷ്യന് പ്രസിഡന്റ് പുടിന്റെ ഇന്ത്യാ സന്ദര്ശനം ഒരുവശത്ത്, ഇന്ത്യ-റഷ്യ തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തം കൂടുതല് ദൃഢമാക്കുന്നതിന് സഹായിക്കും. മറുവശത്ത്, റഷ്യയുമായി ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധം തുടരുന്നതിലൂടെ അമേരിക്കയുമായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ബന്ധത്തില് നിലനില്ക്കുന്ന സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിര്ത്താന് കൂടുതല് പ്രയാസപ്പെടേണ്ടിവരും. ആഗോള രാഷ്ട്രീയ ശക്തികള്ക്കിടയിലെ ഈ സന്തുലനം യുഎസിനും റഷ്യക്കും ഒരുപോലെ നിര്ണ്ണായകമാണ്. യുക്രെയിന് യുദ്ധം പോലുള്ള ആഗോള വിഷയങ്ങളില് ഇന്ത്യയുടെ സ്വതന്ത്ര നിലപാടിന്റെ ശക്തിയും ഈ സന്ദര്ശനം എടുത്തു കാണിക്കുന്നതാണ്.
