അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും സംയുക്തമായി നടത്തിയ 40 ദിവസം നീണ്ട അതിശക്തമായ സൈനിക നടപടി ഇറാനെ സാമ്പത്തികമായും സൈനികമായും തകർത്തെറിഞ്ഞതായി റിപ്പോർട്ട്. യുദ്ധത്തിൽ ഇറാനുണ്ടായ സാമ്പത്തിക നഷ്ടം ഏകദേശം 145 ബില്യൺ ഡോളറിന് മുകളിലാണെന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. ഇറാന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും വ്യവസായ കേന്ദ്രങ്ങളും പൂർണ്ണമായും തകർക്കപ്പെട്ടതായാണ് സൂചന.
ഇറാനിലെ സിവിലിയൻ മേഖലയിലും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം ഒരു ലക്ഷത്തോളം വീടുകൾ പൂർണ്ണമായോ ഭാഗികമായോ തകർന്നു. കൂടാതെ 339 മെഡിക്കൽ സെന്ററുകൾ, ആശുപത്രികൾ, ലാബുകൾ എന്നിവയ്ക്കും കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചു. ഇതോടെ രാജ്യത്തെ ആരോഗ്യ സംവിധാനങ്ങൾ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായിരിക്കുകയാണ്.
ഇറാന്റെ സൈനിക ശേഷിയെയും ഈ യുദ്ധം സാരമായി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. മിസൈൽ, ഡ്രോൺ നിർമ്മാണ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ 66 ശതമാനവും തകർക്കപ്പെട്ടതായാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടാതെ 190 ഓളം ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈൽ ലോഞ്ചറുകളും ഇസ്രായേൽ-അമേരിക്കൻ വ്യോമാക്രമണത്തിൽ ഇല്ലാതായി. ഇത് ഇറാന്റെ പ്രതിരോധ മേഖലയ്ക്ക് നികത്താനാവാത്ത പ്രഹരമാണ്.
ഏറ്റവും പ്രധാനം ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതികൾക്ക് ഏറ്റ തിരിച്ചടിയാണ്. നതാൻസ്, യസ്ദ്, അരാക് തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലെ ആണവ കേന്ദ്രങ്ങൾ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടതോടെ ഇറാന്റെ ആണവ സ്വപ്നങ്ങൾ 15 വർഷത്തോളം പിന്നോട്ട് പോയതായി വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. തന്ത്രപ്രധാനമായ പല പരീക്ഷണശാലകളും അണുസംയമന കേന്ദ്രങ്ങളും ഇപ്പോൾ ഉപയോഗശൂന്യമായ നിലയിലാണ്.
നിലവിൽ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് പ്രഖ്യാപിച്ച വെടിനിർത്തൽ നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും ഇറാന്റെ ഉൾനാടൻ നഗരങ്ങൾ ഇപ്പോഴും യുദ്ധത്തിന്റെ ഭീതിയിലാണ്. ഫാക്ടറികളും പവർ പ്ലാന്റുകളും വിമാനത്താവളങ്ങളും തകർന്നതോടെ ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് തൊഴിൽ നഷ്ടമായി. രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ പുനർനിർമ്മിക്കാൻ പതിറ്റാണ്ടുകൾ വേണ്ടിവരുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
പാകിസ്ഥാന്റെ മധ്യസ്ഥതയിൽ ഇസ്ലാമാബാദിൽ നടക്കുന്ന ചർച്ചകളിൽ ഈ നാശനഷ്ടങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും ചർച്ചയാകും. എന്നാൽ യുദ്ധത്തിൽ ഇറാൻ സൈന്യത്തെ പൂർണ്ണമായും പരാജയപ്പെടുത്തിയതായാണ് അമേരിക്ക അവകാശപ്പെടുന്നത്. കനത്ത തകർച്ചയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇറാന് സമാധാന കരാറിലെ കടുത്ത നിബന്ധനകൾക്ക് വഴങ്ങേണ്ടി വരുമെന്നാണ് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ കരുതുന്നത്.
