ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിമാന നിർമ്മാതാക്കളിലൊന്നായ ബോയിംഗ് ഇപ്പോൾ വലിയ ഒരു തീരുമാനമാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്. ബോയിംഗ് വർഷങ്ങളായി അവരുടെ വിമാനങ്ങൾക്ക് ചിറകുകളും ബോഡിയും നിർമ്മിച്ച് നൽകുന്ന സ്പിരിറ്റ് എറോസിസ്റ്റംസ് എന്ന കമ്പനിയെ പൂർണ്ണമായി ഏറ്റെടുക്കാൻ നീങ്ങുകയാണ് എന്നാണ് പുറത്തു വരുന്ന റിപ്പോർട്ട്. ഈ ഏറ്റെടുക്കലിന്റെ മൂല്യം 4.7 ബില്യൺ ഡോളർ — അതായത് ഇന്ത്യൻ രൂപയിൽ 39,000 കോടി രൂപയ്ക്കടുത്ത് ആണ് എന്നാണ് ലഭിക്കുന്ന വിവരം.

അമേരിക്കയിലെ വ്യാപാര കാര്യങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്ന FTC (Federal Trade Commission) ബോയിംഗിന് ഈ ലയനത്തിന് അനുമതി നൽകിയിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ, ചില നിബന്ധനകളോടെയാണ് അനുമതി. ബോയിംഗ്–സ്പിരിറ്റ് ലയനത്തിൽ മത്സരം കുറയാതിരിക്കാൻ സ്പിരിറ്റിന്റെ ചില യൂണിറ്റുകൾ വിൽക്കണം എന്നതാണ് പ്രധാന നിബന്ധന. ഇതിനായി ബോയിംഗ്–എയർബസ് തമ്മിൽ കൂടുതൽ ഭാഗങ്ങളും നേരത്തെ തന്നെ ധാരണയായിട്ടുണ്ടെന്നും റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.

അതേസമയം FTCയുടെ തീരുമാനം വന്നതോടെ ബോയിംഗിന്റെ ഓഹരി വില 3% താഴുകയും സ്പിരിറ്റിന്റെ ഓഹരി വില 3.5% ഉയരുകയും ചെയ്തു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ എയർക്രാഫ്റ്റ് ഘടക വിതരണക്കാരനായ സ്പിരിറ്റിനെ ബോയിംഗ് വാങ്ങുന്നത് മത്സരം കുറയ്ക്കുമെന്ന ആശങ്കകൾ പരിഹരിക്കാനാണ് FTC ഈ നിബന്ധനകൾ നിർദേശിച്ചത്.

ലയനത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രധാന മാറ്റങ്ങൾ

  • സാമ്പത്തികമായി ബുദ്ധിമുട്ടിലായ സ്പിരിറ്റ് എറോസിസ്റ്റംസ് എന്ന കമ്പനിയെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളാക്കി വേർതിരിക്കുന്നു.
  • 2005 വരെ ബോയിംഗിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന സ്പിരിറ്റിന്റെ മിക്ക യൂണിറ്റുകളും ഇപ്പോൾ ബോയിംഗ് തിരിച്ചെടുക്കുന്നു. ഇവയിൽ 737 വിമാനത്തിന്റെ ഫ്യൂസലേജ് നിർമ്മാണവും ഉൾപ്പെടും.
  • നോർത്ത് കരോലിനയും ബെൽഫാസ്റ്റ് (നോർത്ത് അയർലൻഡ്) ലുമുള്ള ഫാക്ടറികൾ എയർബസ് ഏറ്റെടുക്കും.
  • ആകെ ഇടപാടിന്റെ മൂല്യം (എയർബസിന്റെ ഭാഗവും മറ്റു യൂണിറ്റുകളും ഉൾപ്പെടെ) 8.3 ബില്യൺ ഡോളർ.

സ്പിരിറ്റിലെ നിർമ്മാണപ്രശ്നങ്ങൾ കാരണം ബോയിംഗിന്റെ 737-ഉം എയർബസിന്റെ A350, A220 പ്രോഗ്രാംമുകളും വൈകിപ്പിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.

FTCയുടെ പ്രധാന നിർദ്ദേശങ്ങൾ

  • സ്പിരിറ്റിന്റെ മലേഷ്യയിലെ സുബാങ് പ്ലാന്റ് വിൽക്കണം (ഇത് Boeingക്കും Airbus-ക്കും ഭാഗങ്ങൾ നൽകുന്നു).
  • ഈ പ്ലാന്റ് Composites Technology Research Malaysia എന്ന കമ്പനിക്ക് നേരത്തെ തന്നെ വിൽക്കാൻ ധാരണയായിട്ടുണ്ട്.
  • ഭാവിയിലെ സൈനിക വിമാന നിർമ്മാണ മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ബോയിംഗിന്റെ എതിരാളികൾക്കും സ്പിരിറ്റ് ഭാഗങ്ങൾ നൽകുന്നതായി ഉറപ്പാക്കണം.
  • ലയനത്തിന്റെ പുരോഗതി നിരീക്ഷിക്കാൻ FTCക്കും അമേരിക്കൻ പ്രതിരോധ വകുപ്പിനും പ്രത്യേകം ഓരോ നിരീക്ഷകരെ നിയമിക്കും.

ലയനം പൂർത്തിയായാൽ ബോയിംഗ് എയർബസിന്റെ സപ്ലൈ ചെയിനിൽ അധിക നിയന്ത്രണം നേടിയേക്കാം. “FTCയുടെ അനുമതിയെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. ഇടപാട് പൂർണ്ണമായി പൂർത്തിയായിട്ടില്ലെങ്കിലും, ആവശ്യമായ ശേഷിക്കുന്ന നടപടികൾ ഞങ്ങൾ വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കും” എന്ന് ബോയിംഗ് വ്യക്തമാക്കി. സ്പിരിറ്റ് വക്താവും ഇടപാട് ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെ പൂർത്തിയാകും എന്നു സ്ഥിരീകരിച്ചു.