യുദ്ധത്തിൽ കനത്ത നാശനഷ്ടം നേരിട്ട ഇറാൻ കടുത്ത സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിലെന്ന് റിപ്പോർട്ട്. നിത്യോപയോഗ സാധനങ്ങളുടെ വില കുതിച്ചുയരുകയും ഇറാൻ കറൻസിയായ റിയാലിന്റെ മൂല്യം കുത്തനെ ഇടിയുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ബാങ്കിങ് മേഖലയുടെ തകർച്ചയും അടിസ്ഥാന സൗകര്യമേഖലയിലെ നാശനഷ്ടങ്ങളും ഇറാന്റെ ഭാവി അനിശ്ചിതത്വത്തിലാക്കിയിരിക്കുകയാണ്.
വിലക്കയറ്റം
യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതോടെ ഭക്ഷണസാധനങ്ങൾ, മരുന്ന് തുടങ്ങി എല്ലാ അടിസ്ഥാന സേവനങ്ങൾക്കും വില ക്രമാതീതമായി വർദ്ധിച്ചു.
ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ: സാധാരണഗതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ടോസ്റ്റ് ബ്രെഡിന്റെ വില 7,00,000 റിയാലിൽ നിന്ന് 10,00,000 റിയാലായി (ഏകദേശം $0.75) വർധിച്ചു. തലസ്ഥാനമായ ടെഹ്റാനിലെ കഫേകളിൽ ഒറ്റ ദിവസം കൊണ്ട് വിഭവങ്ങൾക്ക് 25 ശതമാനം വരെ വില കൂടി.
മരുന്ന്: മരുന്നുകളുടെ വിലയിലുണ്ടായ വർധന ഞെട്ടിക്കുന്നതാണ്. യുദ്ധത്തിന് മുൻപ് 30 ലക്ഷം റിയാൽ വിലയുണ്ടായിരുന്ന ക്യാൻസർ ചികിത്സയ്ക്കുള്ള ഗുളികയ്ക്ക് ഇപ്പോൾ 18 കോടി റിയാലായി ഉയർന്നു.
ഇറക്കുമതി സാധനങ്ങൾ: അയൽരാജ്യമായ തുർക്കിയിൽ നിന്ന് എത്തുന്ന ഉത്പന്നങ്ങൾക്ക് സാധാരണ വിലയേക്കാൾ മൂന്നിരട്ടിയിലധികം വർധനവാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്
കറൻസിയുടെ മൂല്യത്തകർച്ച
ഇറാന്റെ കറൻസിയായ റിയാലിന്റെ മൂല്യം ഇടിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇതിനെ നേരിടാൻ കേന്ദ്രബാങ്കിന് ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ള നോട്ടുകൾ പുറത്തിറക്കേണ്ടി വന്നു.
പുതിയ ബാങ്ക് നോട്ടുകൾ: നാണയപ്പെരുപ്പം രൂക്ഷമായതോടെ മാർച്ച് പകുതിയോടെ ഒരു കോടി റിയാലിന്റെ പുതിയ നോട്ട് പുറത്തിറക്കി. ഇതിന് തൊട്ടു മുൻപത്തെ മാസമാണ് 50 ലക്ഷത്തിന്റെ നോട്ട് പുറത്തിറക്കിയത്.
പണപ്പെരുപ്പ നിരക്ക്: ഫെബ്രുവരിയിലെ കണക്കനുസരിച്ച് വാർഷിക പണപ്പെരുപ്പം 47.5 ശതമാനമാണ്. ബാങ്കുകളെ സഹായിക്കാനായി കേന്ദ്രബാങ്ക് കൂടുതൽ പണം അച്ചടിക്കുന്നത് പണപ്പെരുപ്പം ഇനിയും കൂടാൻ കാരണമാകും.
തൊഴിലില്ലായ്മ
യുദ്ധം മൂലം നിരവധി ബിസിനസ് സ്ഥാപനങ്ങൾ പൂട്ടുകയും ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് തൊഴിൽ നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
നിർമാണ മേഖല: രാജ്യം മുഴുവൻ നിർമാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിലച്ചു. തൊഴിൽ നഷ്ടമായതിനാൽ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുകയാണ്.
ഇ-കൊമേഴ്സ്: ഒന്നര മാസമായി തുടരുന്ന കമ്യൂണിക്കേഷൻ ബ്ലാക്കൗട്ട് (ഇന്റർനെറ്റ് നിയന്ത്രണം) ഇ-കൊമേഴ്സ് മേഖലയെ പൂർണമായും തകർത്തു. നിലവിൽ പരിമിതമായ ദേശീയ നെറ്റ്വർക്ക് മാത്രമാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
ബസാറുകൾ: രാജ്യത്തെ പ്രധാന വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങളായ ബസാറുകൾ പ്രവർത്തന സമയം കുറച്ചു.
ബാങ്കിംഗ് പ്രതിസന്ധി
ഇറാന്റെ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനം യുദ്ധത്തിന് മുൻപ് തന്നെ ദുർബലമായിരുന്നു. യുദ്ധം ഈ മേഖലയെ തകർച്ചയുടെ വക്കിലെത്തിച്ചു.
ബാങ്കുകളുടെ തകർച്ച: രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ സ്വകാര്യ ബാങ്കുകളിലൊന്നായ ‘ആയന്തേ ബാങ്ക്’ (Ayandeh Bank) കഴിഞ്ഞ വർഷം അവസാനം തകർന്നു. 5.2 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ നഷ്ടമാണ് ഈ ബാങ്ക് രേഖപ്പെടുത്തിയത്.
വായ്പ തിരിച്ചടവ്: യുദ്ധം മൂലം ബിസിനസുകൾ തകർന്നതോടെ വായ്പ തിരിച്ചടയ്ക്കാൻ സാധിക്കാത്ത അവസ്ഥയിലാണ് ഉപഭോക്താക്കൾ. ഇത് ബാങ്കുകളുടെ ബാലൻസ് ഷീറ്റിനെ മോശമായി ബാധിക്കുന്നു.
നിയന്ത്രണങ്ങൾ: ബാങ്കുകളിൽ നിന്ന് വൻതോതിൽ പണം പിൻവലിക്കുന്നത് തടയാൻ എടിഎമ്മുകളിൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
വ്യവസായങ്ങൾക്കും ആഘാതം
യുദ്ധത്തിൽ തന്ത്രപ്രധാനമായ വ്യവസായ കേന്ദ്രങ്ങൾ ലക്ഷ്യം വെച്ചത് ഇറാന്റെ ദീർഘകാല സാമ്പത്തിക വളർച്ചയെ ബാധിക്കും.
ഉരുക്ക് വ്യവസായം: രാജ്യത്തെ വിവിധ വ്യവസായങ്ങൾക്ക് ആധാരമായ ഉരുക്ക് പ്ലാന്റുകൾക്ക് നേരെയുണ്ടായ വ്യോമാക്രമണങ്ങൾ ഉത്പാദനത്തെ ബാധിച്ചു.
പെട്രോകെമിക്കൽ: പ്രധാനപ്പെട്ട പെട്രോകെമിക്കൽ പ്ലാന്റുകൾക്കും നാശമുണ്ടായി.
ഗതാഗതം: റോഡുകളും പാലങ്ങളും തകർന്നത് ചരക്ക് നീക്കത്തെയും വിതരണ ശൃംഖലയെയും ബാധിച്ചു.
ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക തകർച്ച യുദ്ധകാലത്തെ പ്രതിഭാസം മാത്രമല്ല വർഷങ്ങളായുള്ള ഉപരോധങ്ങളുടെയും ഭരണപരമായ പരാജയങ്ങളുടെയും സംയുക്ത ഫലമാണ്. നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ നിന്ന് കരകയറാൻ വൻതോതിലുള്ള സാമ്പത്തിക പരിഷ്കരണങ്ങളും വിദേശ സഹായവും വേണ്ടിവരും.
