ഡോ. ജോര്ജ് എം. കാക്കനാട്
ഹ്യൂസ്റ്റണ്: ട്രംപും ഇറാനും തമ്മില് മധ്യ ഏഷ്യയില് രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട ഉപരോധങ്ങള്ക്ക് ഇനിയെന്താവും ഭാവിയെന്നു തീരുമാനിക്കുന്ന ഇറാനിയന് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം അമേരിക്കയിലും പ്രതിഫലിക്കുന്നു. മിക്ക ഇറാനികള്ക്കും പ്രതീക്ഷിക്കാവുന്ന ഒരു വസന്ത ദിനമായിരിക്കണം ഇത്. എന്നാല് യുഎസ് തീരുമാനം വരാനിരിക്കുന്നതേയുള്ളു. ട്രംപ് ചെയ്തത് ബൈഡന് ആവര്ത്തിക്കുമോ? ജൂണ് 18 ന് ഇറാനില് നടന്ന പ്രസിഡന്ഷ്യല് തെരഞ്ഞെടുപ്പില് 62 ശതമാനം വോട്ടുകള് നേടി ഇബ്രാഹിം റെയ്സി വിജയിച്ചു (28.6 ദശലക്ഷം വോട്ടുകളില് 17.8 ദശലക്ഷം). 1979 ല് ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് സ്ഥാപിതമായതിനുശേഷം ഇറാനില് നടന്ന പതിമൂന്നാമത് പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പായിരുന്നു ഇത്. 1979 ലെ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിലവിലെ പ്രസിഡന്റ് ഹസ്സന് റൂഹാനിക്ക് തുടര്ച്ചയായി രണ്ട് തവണ അല്ലെങ്കില് എട്ട് വര്ഷത്തേക്ക് പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരുന്നതിനാല് വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പില് മത്സരിക്കാന് യോഗ്യതയുണ്ടായിരുന്നില്ല. അതു കൊണ്ട് തന്നെ വീണ്ടും ഇറാന് സ്വപ്നങ്ങള് കണ്ടു തുടങ്ങുകയാണ്. ഇവിടെ യുഎസ് നിലപാട് നിര്ണായകമാവും, പ്രത്യേകിച്ചും ബൈഡന്റെ നിലപാടുകള്.
പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപ് 2015 ലെ ആണവ കരാറില് നിന്ന് അമേരിക്ക പിന്മാറുന്നതായി പ്രഖ്യാപിക്കാനിരിക്കുകയായിരുന്നു. ഇറാന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ തകര്ക്കുന്ന ഉപരോധങ്ങളുടെ ആക്രമണത്തിന്റെ തുടക്കത്തെ ഇത് സൂചിപ്പിച്ചു. പരിഷ്കരണ ചിന്താഗതിക്കാരായ ഇറാനികളുടെ സ്വപ്നങ്ങളെയും അത് തകര്ത്തു. കഴിഞ്ഞ ഏഴു ദശകങ്ങളില് മറ്റേതൊരു ജനതയേക്കാളും നാടകീയമായ രാഷ്ട്രീയ വളവുകള്ക്കും തിരിവുകള്ക്കും സാക്ഷ്യം വഹിച്ച ഇറാനികള്ക്ക് അമേരിക്കന് പ്രസിഡന്റിന്റെ പദ്ധതികള് തിരിച്ചടിക്കുമെന്ന് അറിയാമായിരുന്നു. ‘പരമാവധി സമ്മര്ദ്ദം’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഇറാന് ക്ലറിക്കല് സ്ഥാപനത്തെ അട്ടിമറിക്കുകയെന്ന പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം യുഎസിന് ട്രംപിന്റെ നേതൃത്വത്തില് കൈവരിക്കാനായില്ല.
സ്റ്റേറ്റ് ഡിപ്പാര്ട്ട്മെന്റിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഇറാന് വിലപേശലിന്റെ അവസാനം വരെ നിലനിര്ത്തിയിരുന്നു. എന്നാല് യുഎസ് എങ്ങനെയെങ്കിലും പിന്മാറി. തുടര്ന്നുണ്ടായ ഉപരോധം വ്യാപകമായ ഭക്ഷ്യഔഷധ ക്ഷാമത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും രാജ്യത്തെ സാമ്പത്തിക അരക്ഷിതത്വത്തില് ആക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ കരാറില് യൂറോപ്യന് പാര്ട്ടികള് അത് സംരക്ഷിക്കുന്നതില് ശക്തിയില്ലാത്തവരാണെന്ന് തെളിയിച്ചു. അതിനുശേഷം 2020 ല് ഇറാനിലെ ഏറ്റവും ആദരണീയനായ ജനറല് കാസെം സോളിമാനിയെ വധിക്കാന് ട്രംപ് ഉത്തരവിട്ടു, ഇത് യാഥാസ്ഥിതികരെ കൂടുതല് പ്രകോപിപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവസംസ്കാരം പ്രദേശത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഒന്നായിരുന്നു. അതേ വര്ഷം തന്നെ ട്രംപിനെ ഡെമോക്രാറ്റുകള് അധികാരത്തില് നിന്ന് പുറത്താക്കി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിന്ഗാമിയായ ജോ ബൈഡന് ഉടന് തന്നെ കരാര് പുനഃസ്ഥാപിക്കാന് നീങ്ങുകയും ചെയ്തു. പരിഷ്കരണവാദി ഇറാനികള് ഇതിനു ജയ് വിളിക്കുന്നു. തീവ്ര യാഥാസ്ഥിതിക ജുഡീഷ്യറി മേധാവി ഇബ്രാഹിം റെയ്സിക്ക് വിജയം പകരാന് രൂപകല്പ്പന ചെയ്ത ഈ ആഴ്ചത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനേക്കാള് കൂടുതല് ഉച്ചത്തിലാണിത്.
ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങള്ക്കനുസൃതമായി, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയും ഫലവും അസാധാരണമായിരുന്നു. സുപ്രീം നേതാവ് അലി ഖമേനിയുടെ പ്രമാദിത്വത്തെ ഇരട്ടിപ്പിക്കുകന്നതായിരുന്നു ഇത്. തീവ്ര യാഥാസ്ഥിതിക പുരോഹിതന്മാര് ഇറാന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭാവിയെ കൂടുതല് സൂക്ഷ്മമായി നിയന്ത്രിക്കുമായിരിക്കും. പക്ഷേ, ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പില് റെയ്സി പ്രസിഡന്റാകുന്ന നാലോ എട്ടോ വര്ഷത്തിനപ്പുറം പ്രതിഫലനങ്ങള് ഉണ്ടായേക്കാം. രോഗിയായ 81-കാരനായ ഖമേനിയുടെ അടുത്ത അനുയായിയായ റെയ്സിയെ അയ്യത്തല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു, ഇത് ഷിയ മുസ്ലിംകള്ക്കിടയില് ഉയര്ന്ന പദവി സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ബഹുമതിയാണ്. ഖമേനി നിലവില് ആ പദവി വഹിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്ഗാമിയും ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ സ്ഥാപകനുമായ റുഹൊല്ലാ ഖൊമേനിയും അങ്ങനെ തന്നെ. ഖമേനിക്കൊപ്പം റൈസിയുടെ ചിത്രങ്ങള് തെഹ്റാനിലെ നഗരദൃശ്യങ്ങള് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഘട്ടത്തില് വ്യാപിച്ചു. പരമോന്നത നേതൃത്വത്തിലേക്ക് കയറുന്നതിന് മുമ്പ് ഖമേനി പ്രസിഡന്റാവുകയായിരുന്നു.
ഖമേനിയുടെ പിന്ഗാമിയാകാനും രാജ്യത്തിന്റെ പരമോന്നത പദവി ഏറ്റെടുക്കാനുമുള്ള റെയ്സിയുടെ ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങള് ക്ലറിക്കല് വരേണ്യവര്ഗം അവതരിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. ഇത് പല ഇറാനികളെയും സ്വാധീനിച്ചു. ഭരണഘടനാ പരിഷ്കരണത്തിനായുള്ള പൊതുജനങ്ങളുടെ ആഹ്വാനത്തെച്ചൊല്ലി ഖമേനി തന്റെ പൈതൃകം ഉറപ്പിക്കാന് തിരഞ്ഞെടുത്തുവെന്ന് തോന്നുന്നു. പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനാര്ത്ഥികളെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന കണ്സര്വേറ്റീവ് ഗാര്ഡിയന് കൗണ്സില്, റെയ്സിയുടെ കടുത്ത എതിരാളികളെ പ്രസിഡന്റ് മല്സരത്തില് നിന്ന് വിലക്കി. തല്ഫലമായി, പ്രസിഡന്റ് തെരഞ്ഞെടുപ്പില് വോട്ടര്മാരുടെ എണ്ണം 50 ശതമാനത്തില് താഴെയായി. പ്രമുഖ ആണവ ശാസ്ത്രജ്ഞന് മൊഹ്സെന് ഫക്രിസാദെ തലസ്ഥാനത്തിന് സമീപം കൊലപ്പെടുത്തിയതില് പ്രതിഷേധിച്ച് ഇറാനിലെ ബാസിജ് അര്ദ്ധസൈനിക വിഭാഗത്തിലെ വിദ്യാര്ത്ഥികള് 2020 നവംബര് 28 ന് ടെഹ്റാനിലെ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തില് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപിനെയും ബൈഡനെയും ചിത്രീകരിക്കുന്ന പോസ്റ്ററുകള് കത്തിച്ചിരുന്നു. പരിഷ്കരണവാദി ക്യാമ്പിന് ബദലായി, ഇറാനികള് പിന്തുടര്ന്ന ഭരണത്തിന്റെ ഇരുണ്ട വശങ്ങളെയാണ് ഇത് ഉയര്ത്തിയത്. രണ്ടുവര്ഷമായി, ഇറാനിലെ ക്രൂരമായ ജുഡീഷ്യല് ബ്രാഞ്ചിന്റെ തലവനാണ് റെയ്സി. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മോശമായ വധശിക്ഷാ നിരക്കുകളിലൊന്ന് ഇവിടെയാണെന്നു ഓര്ക്കണം. അങ്ങനെയുള്ളയൊരാളാണ് തലവനായി വരുന്നത്. നിര്ബന്ധിത ശിരോവസ്ത്രത്തിനെതിരെ പ്രതിഷേധിക്കുന്നത് പോലുള്ള അതിസൂക്ഷ്മമായ ചില വിയോജിപ്പുകള്ക്ക് നീണ്ട ജയില് ശിക്ഷ അനുഭവിക്കുന്നു. 1988ല് അദ്ദേഹം ഒരു മരണ കമ്മീഷന്റെ ഭാഗമായിരുന്നുവെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു. ഔദ്യോഗിക ജീവിതകാലം മുഴുവന്, ഒരു പ്രമുഖ പ്രോസിക്യൂട്ടറായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
ഇറാനിലെ ഭൂരിഭാഗം വോട്ടര്മാരും റെയ്സിക്ക് വോട്ട് ചെയ്തില്ല. എന്നാല് ക്ലറിക്കല് ക്ലാസ് പാശ്ചാത്യ ചഞ്ചലത കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനേക്കാള് പൊതുജനങ്ങളുടെ അസംതൃപ്തിയോട് പോരാടാന് തീരുമാനിച്ചു. യുഎസിന്റെ പ്രവചനാതീതതയുടെ വില വളരെ വലുതായതാണ് ഇതിനു കാരണം. തകര്ന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെ ആഘാതത്തില് ഇറാനികള് ആവര്ത്തിച്ച് വലിയ തോതില് പ്രതിഷേധിക്കുന്നു. യാഥാസ്ഥിതിക പുരോഹിതന്മാര് അവരുടെ നഷ്ടം കുറയ്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പ്രസിഡന്റ് ഹസ്സന് റൂഹാനി ജനകീയ ഉത്തരവ് ആസ്വദിച്ച മിതവാദ രാഷ്ട്രീയക്കാരെ വളരെയധികം ഇത് ദുര്ബലപ്പെടുത്തി. യുഎസ് ഉപരോധം സര്ക്കാരിനെ പരാജയത്തിലാക്കി, ഇറാനിലെ വിദഗ്ദ്ധരായ ചര്ച്ചക്കാരെയും നയതന്ത്രജ്ഞരെയും വിദേശകാര്യ മന്ത്രി ജവാദ് സരീഫിനെപ്പോലെ ദുര്ബലരാക്കി. അതേസമയം, ഇറാനെതിരേയുള്ള ഏറ്റവും ആക്രമണാത്മക ഉപരോധം മുന് സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറി മൈക്ക് പോംപിയോ ആവര്ത്തിച്ചെങ്കിലും യുഎസിന്റെ സമ്മര്ദ്ദ പ്രചാരണത്തെ അവര് കീഴടക്കി.
ട്രംപിന്റെ പരമാവധി സമ്മര്ദ്ദ പ്രചാരണം ഇതാദ്യമായിരുന്നില്ല. ഇറാനിലെ ജനാധിപത്യപരമായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതും മതേതരവുമായ പ്രധാനമന്ത്രി മുഹമ്മദ് മൊസാദെഗിനെ 1953ല് സി.ഐ.എ അട്ടിമറിച്ചിരുന്നു. ഇന്ന്, രാഷ്ട്രീയമായി പ്രക്ഷുബ്ധമായ മിഡില് ഈസ്റ്റിലെ ജനാധിപത്യം മുമ്പത്തേക്കാളും അവ്യക്തമാണ്, അസംതൃപ്തി വര്ദ്ധിക്കുമ്പോഴും പരിഷ്കരണ അനുകൂല അല്ലെങ്കില് ജനാധിപത്യ പ്രതിഷേധം ഈ പ്രദേശത്തെ കലുഷിതമാക്കുന്നു. എന്നാല് കൂടുതല് സംഘടിതവും രാഷ്ട്രീയമായി കഠിനവുമായ ഒരു വരേണ്യവര്ഗത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന അസംഘടിത ജനങ്ങളാണ് ഇവര്. അതു കൊണ്ട് തന്നെ പുതിയ ഇറാനിയന് നേതൃത്വം യുഎസിനു തലവേദനയാകുമോ, ഗുണമാകുമോ എന്നു വൈകാതെ കണ്ടറിയാം.
