ഒരുകാലത്ത് കൃഷിയോ മനുഷ്യവാസമോ സാധ്യമല്ലെന്ന് കരുതി തള്ളിക്കളഞ്ഞ താർ മരുഭൂമി ഇന്ന് ഇന്ത്യയുടെ ഊർജ്ജ ഭൂപടത്തിലെ മിന്നും താരമായി മാറുകയാണ്. രാജസ്ഥാനിലെ ജോധ്പൂർ, ബാർമർ, ജയ്സാൽമീർ ജില്ലകളിലായി വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്ന ഈ പ്രദേശം സൗരോർജ്ജത്തിന്റെയും കാറ്റാടി യന്ത്രങ്ങളുടെയും വലിയൊരു ശേഖരമാണ് ഇപ്പോൾ ഒരുക്കുന്നത്. ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ സോളാർ പാർക്കുകളിലൊന്നായ ഭദ്ല സോളാർ പാർക്ക് ഈ മരുഭൂമിയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഏകദേശം 14,000 ഏക്കറിലായി പത്തു ദശലക്ഷത്തിലധികം സോളാർ പാനലുകളാണ് ഇവിടെ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നത്.
വർഷത്തിൽ 300 ദിവസത്തിലധികം കടുത്ത സൂര്യപ്രകാശം ലഭിക്കുന്ന താർ മരുഭൂമി സൗരോർജ്ജ ഉൽപ്പാദനത്തിന് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ഇടമാണ്. ഭദ്ല സോളാർ പാർക്കിൽ നിന്ന് മാത്രം 2,245 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതിയാണ് നിലവിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. ഇത് ഏകദേശം 45 ലക്ഷം വീടുകളിലേക്ക് ആവശ്യമായ വൈദ്യുതി നൽകാൻ പ്രാപ്തമാണ്. ഇതിനുപുറമെ ജയ്സാൽമീറിലും ബിക്കാനീറിലുമായി 1,800 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള പുതിയ സോളാർ പാർക്കുകളുടെ നിർമ്മാണം പുരോഗമിക്കുകയാണ്.
സൗരോർജ്ജത്തിന് പുറമെ വിൻഡ് എനർജി അഥവാ കാറ്റിൽ നിന്നുള്ള വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദനത്തിലും താർ മരുഭൂമി മുന്നിലാണ്. ജയ്സാൽമീർ മേഖലയിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള നൂറുകണക്കിന് കാറ്റാടി യന്ത്രങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ ഹരിത ഊർജ്ജ ലക്ഷ്യങ്ങളിലേക്ക് വലിയ സംഭാവനയാണ് നൽകുന്നത്. 2030-ഓടെ 500 ജിഗാവാട്ട് പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം എന്ന ഇന്ത്യയുടെ ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കുന്നതിൽ താർ മരുഭൂമി നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിക്കും. രാജസ്ഥാൻ സർക്കാരിന്റെ പുതിയ റിന്യൂവബിൾ എനർജി പോളിസികൾ ഈ മേഖലയിലേക്ക് വൻ നിക്ഷേപങ്ങൾ ആകർഷിക്കുന്നുണ്ട്.
പാരമ്പര്യേതര ഊർജ്ജത്തിന് പുറമെ പ്രകൃതി വാതകത്തിന്റെയും എണ്ണയുടെയും വൻ നിക്ഷേപങ്ങളും താർ മരുഭൂമിയിൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ബാർമറിലെ എണ്ണപ്പാടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഉൽപ്പാദനം ഇന്ത്യയുടെ ഊർജ്ജ സുരക്ഷ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് മരുഭൂമിയിലെ പ്രതികൂല സാഹചര്യങ്ങളെ മറികടന്നാണ് ഈ നേട്ടങ്ങളെല്ലാം കൈവരിക്കുന്നത്. സോളാർ പാനലുകളിൽ പൊടി അടിഞ്ഞുകൂടുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ സെൽഫ് ക്ലീനിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവ ഇവിടെ പരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്.
പ്രാദേശികമായ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനും താർ മരുഭൂമിയിലെ ഈ മാറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ഏകദേശം പതിനായിരത്തിലധികം പേർക്ക് ഈ ഊർജ്ജ പദ്ധതികളിലൂടെ നേരിട്ടും അല്ലാതെയും തൊഴിൽ ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. മരുഭൂമിയിലെ പരിസ്ഥിതിക്ക് കോട്ടം തട്ടാത്ത രീതിയിലുള്ള വികസനത്തിനാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്. ഭാവിയിൽ ഇന്ത്യയുടെ ഊർജ്ജ ആവശ്യങ്ങളുടെ വലിയൊരു ഭാഗം താർ മരുഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
