അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് പാകിസ്ഥാന്റെ പ്രത്യേക അഭ്യർത്ഥന പ്രകാരം ഇറാനെതിരെയുള്ള വെടിനിർത്തൽ നീട്ടിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര ബന്ധം ഇപ്പോഴും കടുത്ത പ്രതിസന്ധിയിലാണ്. പാക് സൈനിക മേധാവി അസിം മുനീർ, പ്രധാനമന്ത്രി ഷെഹ്ബാസ് ഷെരീഫ് എന്നിവരുടെ ഇടപെടലുകളെത്തുടർന്ന് ആക്രമണം താൽക്കാലികമായി ഒഴിവാക്കിയെങ്കിലും ഇറാനിയൻ തുറമുഖങ്ങളിൽ അമേരിക്ക ഏർപ്പെടുത്തിയ ഉപരോധം ഇപ്പോഴും തുടരുകയാണ്. ഇത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ സമാധാന ചർച്ചകളിൽ താൽപ്പര്യമില്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് ഇറാൻ സ്വീകരിച്ച കടുത്ത നിലപാട് ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്.
ഇസ്ലാമാബാദിൽ നടക്കാനിരുന്ന രണ്ടാം ഘട്ട ചർച്ചകളിൽ നിന്ന് ഇറാൻ വിട്ടുനിൽക്കുകയാണ്. അമേരിക്കൻ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജെ.ഡി. വാൻസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സംഘം ചർച്ചകൾക്കായി പാകിസ്ഥാനിലേക്ക് എത്തുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നെങ്കിലും അവസാന നിമിഷം ഈ സന്ദർശനം റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു. ഇറാനിൽ നിന്ന് ആരും ചർച്ചാ മേശയിലേക്ക് എത്തില്ലെന്ന വ്യക്തമായ സൂചന ലഭിച്ചതാണ് ഇതിന് കാരണം. ഭീഷണി നിലനിൽക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ചർച്ചയില്ലെന്ന ഉറച്ച നിലപാടിലാണ് ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതൃത്വം.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ നിയന്ത്രണവും അമേരിക്കയുടെ നാവിക ഉപരോധവുമാണ് ചർച്ചകൾ വഴിമുട്ടാൻ പ്രധാന കാരണമെന്ന് ബിബിസി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. വാണിജ്യ കപ്പലുകൾക്കായി കടലിടുക്ക് തുറന്നു കൊടുക്കാൻ ഇറാൻ തയ്യാറാണെന്ന് നേരത്തെ അറിയിച്ചിരുന്നെങ്കിലും അമേരിക്ക ഉപരോധം നീക്കാൻ തയ്യാറായില്ല.
ഇതിനിടെ ഒമാൻ ഉൾക്കടലിൽ വെച്ച് ഇറാനിയൻ കപ്പലിന് നേരെ അമേരിക്കൻ സൈന്യം വെടിവെച്ചതും കപ്പൽ പിടിച്ചെടുത്തതും സ്ഥിതിഗതികൾ കൂടുതൽ വഷളാക്കി. ഈ നടപടിയെ ‘കടൽക്കൊള്ള’ എന്നാണ് ഇറാൻ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. അമേരിക്കയുടെ ഇത്തരം പ്രകോപനപരമായ നടപടികൾക്കിടയിൽ ചർച്ചയ്ക്ക് പ്രസക്തിയില്ലെന്ന് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി വ്യക്തമാക്കി.
ഇറാന്റെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയവും ചർച്ചകളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കാൻ ഭരണകൂടത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. അമേരിക്കൻ ഭീഷണിക്ക് മുന്നിൽ മുട്ടുമടക്കി ചർച്ചയ്ക്ക് പോകുന്നത് ഇറാന്റെ കരുത്തിന് മങ്ങലേൽപ്പിക്കുമെന്നാണ് അവിടുത്തെ യാഥാസ്ഥിതിക വിഭാഗം വിശ്വസിക്കുന്നത്. ആയുധബലം കൊണ്ടോ സാമ്പത്തിക ഉപരോധം കൊണ്ടോ ഇറാനെ കീഴടക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹത്തിന് മുന്നിൽ സ്വന്തം വ്യക്തിത്വം ഉയർത്തിപ്പിടിക്കാനാണ് അവർ ശ്രമിക്കുന്നത്. അതേസമയം, സമാധാന ചർച്ചകളിൽ നിന്ന് പൂർണമായി പിന്നോട്ട് പോയിട്ടില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കാൻ ‘തൽക്കാലം ചർച്ചയില്ല’ എന്ന പദപ്രയോഗമാണ് ഇറാൻ വക്താക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ഈ പോരാട്ടത്തിൽ പാകിസ്ഥാൻ വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയാണ് നേരിടുന്നത്. ഇരുരാജ്യങ്ങളെയും ഒരേ മേശയിൽ എത്തിക്കാൻ പാകിസ്ഥാൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ട്രംപിന്റെ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത നിലപാടുകൾ തിരിച്ചടിയാകുന്നു. ലബനനിലെ വെടിനിർത്തൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇറാന്റെ ചില ആവശ്യങ്ങൾ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും തടഞ്ഞുവെച്ച സ്വത്തുക്കൾ തിരികെ ലഭിക്കുന്ന കാര്യത്തിലും ഉപരോധം നീക്കുന്ന കാര്യത്തിലും ഇനിയും തീരുമാനമായിട്ടില്ല. വരും ദിവസങ്ങളിൽ നയതന്ത്ര തലത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമോ എന്നാണ് ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത്.
